93-SÛREYA DUHA
BİNAMEYÊ HOMAY O HESKERDOX Û BEXŞKAR O
1-Wa bêro ziwan roşna a sibah î !
2-Wa bêro ziwan tarîyo zulumat !
3-¨Rebbê to, to ra nêheredya û to erd nêverda.¨
4-Vernî de ti tenganî kaş bikî zî peynîya to hîrayîya.
5-Û Rebbê to (asanî) bido, ti zî pê kêfweş bibîy.
6-Ti sêwî mende bîy, qey yî to rê wayîr nêvecîya?
7-Ti şaşmende bîy, qey yî rayîro raşt nênawût to?
8-Demo teng de qey yî to rê peştgîrîye nêkerd?
9-No hal de ti zî cord meewn sêwî ra.
10-Û çiray parseger tepîya meerşaw.
11-Û nîmetî Rebbê xo, bîya xo vîrî û her daim qal biki !
94- SÛREYA ÎNŞÎREH
BİNAMEYÊ HOMAY O HESKERDOX Û BEXŞKAR O
1-Gelo ma sîneyê to nêakerd?(Ma to asan nêkerd?)
2-3-Baro ke mêneyê to çewt kerdbiy gelo ma to sera hawanêna?
4-Gelo ma nameyê to mîyanê şar de berz nêkerd?
5-Her zorîye dima yew asanî esta wa qet şipheyê şima çin bo.
6-Belê her zorîye de yew asanî esta.
7-No hal de asanîye de nemir mebi.(peygoş mebi)
8-Û bieleqe verê xo tabide Homayê xo.
95-SÛREYA TÎN
BİNAMEYÊ HOMAY O KE HESKERDOX Û BEXŞKARÛ
1-Wa bêrî ziwan zeytun û încil !.
2-Wa bêro ziwan koyê sîna !
3-Wa bêro ziwan şaristano ewle !
4/5-Ma, însan bişeklo tewr rind xelq kerd û bade cu tadîya biy xirabî xiraban (biy esfelesafîlîn)
6-Encax eyî ke bawer kerdî holîye, raştîye, aştîye,durustîye ser o xebetîyenî eyî heqê xo gênî; wa qet şipheyê şima çin bo.
7-Ey însan ! Ti çi semed no hawa yew dîn red kenî?
8-Gelo Ellah, hemin hakimêr nîyo?
19 Ocak 2011 Çarşamba
30 Kasım 2010 Salı
89-SÛREYA FECR
89-SÛREYA FECR
(Mekke de nazil bîya, 30 ayet a)
Bİ NAMEYÊ HOMAY O KE HESKERDOX Û BEXŞKARÛ
1-Wa bêro ziwan seherî sibahî!
2-Wa bêrî ziwan êyî des şewî!
3-Wa bêrî ziwan êyî tek û çiftî!
4-Wa bêro ziwan şewa ke romena sibahî ser o!
5-Qey ziwanê înan çîn o? Êyî ke wayîrî hîş û wujdanî, hele wa biney bifikirnî!
6-Rebbê to se kerdo şarî ‘adî, qe yew nêzan o?
7-Û wayîrê bînayanê pirrheybetin, êyî şarî Îremî...
8-(O dem de ) O hawa welat hama xelq nêbî bîy.
9-Gelo çew nêzano Rebbê to se kerdo şarî Semûdî? Êynîn newalan de mîyanê zinaran ra keyeyî viraştî bîy.
10-La o fîrewnû ke wayîrê estûnan(pîramîd)...
11-Êynîn welatê xo de paxa bi heq û edalet nêkerdîn.
12-Zafîney yîn talan û zordarî û fesadîye ser o xebetîyayîn.
13-No karo xirabe ser o Rebbê to, qamçîye yê ezabî day êynîn ro.
14-Çimkî Rebbê to heme çî veynen o.
15- La çi wext Homa rizqî însan semedê îmtîhan bizêdno, o wext vano “ Homa mi ra hes kerd o(mi destek kerd o).”
16-Feqet çi wext Homa semedê îmtîhanî însan bifîno tengane o wext însan vano “ Homa mi de xayîntî ken o.”
17-Ney! Ona nîya! Şima sêwîyan ser o nêewnîyenî.
18-Şima semedê yardimkarîyeyê feqîran yewbînan teşwîk zî nêkenî.
19-Şima çimveyşanîyeyê xo ra xela kenî.
20-Çîmî şima mird nêben o. Arê danî ha arê danî!
21-Ney! Ona mekîn!...Wexto ke erd lerza, têpîze şi û biy duz!
22-Wextû ke Homa yê to bi meleketan(quwwetan) xo ame!
23-Cehennem meydan de raşt ben o.Merdum o wext fehm keno la gure zî gure ra vîyart o.
24-(O wext) vano “wereka mi ‘emrê xo veng nêvîyarnayîn”.
25-Hînî aye roj, o azabo ke Homay keno, çew nêeşkeno biko.
26-O giredayîşo ke yî kerdo, hînî çew nêeşkeno o hawa gire zî bido.
27-Ey o yo ke biwujdan asan o!
28-Ti Homa yê xo ra razî, o zî to ra razî!
29-Hadî şo mîyanê bendeyanê mi!
30-Hadî şo mîyanê cennetê mi!
(Mekke de nazil bîya, 30 ayet a)
Bİ NAMEYÊ HOMAY O KE HESKERDOX Û BEXŞKARÛ
1-Wa bêro ziwan seherî sibahî!
2-Wa bêrî ziwan êyî des şewî!
3-Wa bêrî ziwan êyî tek û çiftî!
4-Wa bêro ziwan şewa ke romena sibahî ser o!
5-Qey ziwanê înan çîn o? Êyî ke wayîrî hîş û wujdanî, hele wa biney bifikirnî!
6-Rebbê to se kerdo şarî ‘adî, qe yew nêzan o?
7-Û wayîrê bînayanê pirrheybetin, êyî şarî Îremî...
8-(O dem de ) O hawa welat hama xelq nêbî bîy.
9-Gelo çew nêzano Rebbê to se kerdo şarî Semûdî? Êynîn newalan de mîyanê zinaran ra keyeyî viraştî bîy.
10-La o fîrewnû ke wayîrê estûnan(pîramîd)...
11-Êynîn welatê xo de paxa bi heq û edalet nêkerdîn.
12-Zafîney yîn talan û zordarî û fesadîye ser o xebetîyayîn.
13-No karo xirabe ser o Rebbê to, qamçîye yê ezabî day êynîn ro.
14-Çimkî Rebbê to heme çî veynen o.
15- La çi wext Homa rizqî însan semedê îmtîhan bizêdno, o wext vano “ Homa mi ra hes kerd o(mi destek kerd o).”
16-Feqet çi wext Homa semedê îmtîhanî însan bifîno tengane o wext însan vano “ Homa mi de xayîntî ken o.”
17-Ney! Ona nîya! Şima sêwîyan ser o nêewnîyenî.
18-Şima semedê yardimkarîyeyê feqîran yewbînan teşwîk zî nêkenî.
19-Şima çimveyşanîyeyê xo ra xela kenî.
20-Çîmî şima mird nêben o. Arê danî ha arê danî!
21-Ney! Ona mekîn!...Wexto ke erd lerza, têpîze şi û biy duz!
22-Wextû ke Homa yê to bi meleketan(quwwetan) xo ame!
23-Cehennem meydan de raşt ben o.Merdum o wext fehm keno la gure zî gure ra vîyart o.
24-(O wext) vano “wereka mi ‘emrê xo veng nêvîyarnayîn”.
25-Hînî aye roj, o azabo ke Homay keno, çew nêeşkeno biko.
26-O giredayîşo ke yî kerdo, hînî çew nêeşkeno o hawa gire zî bido.
27-Ey o yo ke biwujdan asan o!
28-Ti Homa yê xo ra razî, o zî to ra razî!
29-Hadî şo mîyanê bendeyanê mi!
30-Hadî şo mîyanê cennetê mi!
11 Kasım 2010 Perşembe
88-SÛREYA XAŞÎYE
88-SÛREYA XAŞÎYE
(Mekke de nazil bîya, 29 ayet a)
Bİ NAMEYÊ HOMAY O KE HESKERDOX Û BEXŞKARÛ
1-Gelo xebera aye roja lêftox-girewtox(qiyamet) to rê ameya?
2-They merdumî aye roj, milşikte û perîşanî.
3-Gureyê înan (aye roj) qedya’wû/yo.
4-Erzîyenî mîyanê adirî ke surî.
5-Teyşanîyeyê xo hênîyê bêumudîye ra qedênenî.-Awa keldayey ra wenî/şimnenî.-
6-Tu werd zî înan rê çîno.Encax werdê bextsîyayan wenî.
7-La o werd zî ne mird keno ne zî (merdum) pay ra tepişeno.
8-They merdûmî zî aye roj, mîyanê nîmetan de şa benî.
9-Bi xelatey ked a xo kêfweş û razî benî.
10-Mîyanê beheşt î ke zaf weş de caygeh(meqam) gênî.
11-Uca de tu xeberîka nebaş zî nêeşnawenî.
12-Uca de hênîyî bextîyarîyeyî sirf akerde’wû/yo.
13- Sedirî berzî...
14-Qedehî dekerdeyî...
15-Balişneyî nermî...
16-Û çeşît-çeşît xalîyî estî...
17-Wa biewnî ina deva ra çawa xelq bîya?
18-Wa biewnî asmîn ra çawa berz bîyo?
19-Wa biewnî koyan ra çawa (erd ser o) kuyayî?
20-Wa biewnî erd ra çawa raşt-teswîye bîyo?
21-No hal de ti, yîn hîşar biki.Çimkî ti, yew hîşarkerdoxî.
22-Ti, yîn ser o yew zordar nîyî.
23-Encax her kam rîyê xo ta bido û kafîrtî biko,
24-Homa ezabî ke çetîn ano, o ser o.
25-Geyrenî-geyrenî û yenî ma heti.
26-Hesabê yîn veynayîş, gureyê ma’wû/yo.
(Mekke de nazil bîya, 29 ayet a)
Bİ NAMEYÊ HOMAY O KE HESKERDOX Û BEXŞKARÛ
1-Gelo xebera aye roja lêftox-girewtox(qiyamet) to rê ameya?
2-They merdumî aye roj, milşikte û perîşanî.
3-Gureyê înan (aye roj) qedya’wû/yo.
4-Erzîyenî mîyanê adirî ke surî.
5-Teyşanîyeyê xo hênîyê bêumudîye ra qedênenî.-Awa keldayey ra wenî/şimnenî.-
6-Tu werd zî înan rê çîno.Encax werdê bextsîyayan wenî.
7-La o werd zî ne mird keno ne zî (merdum) pay ra tepişeno.
8-They merdûmî zî aye roj, mîyanê nîmetan de şa benî.
9-Bi xelatey ked a xo kêfweş û razî benî.
10-Mîyanê beheşt î ke zaf weş de caygeh(meqam) gênî.
11-Uca de tu xeberîka nebaş zî nêeşnawenî.
12-Uca de hênîyî bextîyarîyeyî sirf akerde’wû/yo.
13- Sedirî berzî...
14-Qedehî dekerdeyî...
15-Balişneyî nermî...
16-Û çeşît-çeşît xalîyî estî...
17-Wa biewnî ina deva ra çawa xelq bîya?
18-Wa biewnî asmîn ra çawa berz bîyo?
19-Wa biewnî koyan ra çawa (erd ser o) kuyayî?
20-Wa biewnî erd ra çawa raşt-teswîye bîyo?
21-No hal de ti, yîn hîşar biki.Çimkî ti, yew hîşarkerdoxî.
22-Ti, yîn ser o yew zordar nîyî.
23-Encax her kam rîyê xo ta bido û kafîrtî biko,
24-Homa ezabî ke çetîn ano, o ser o.
25-Geyrenî-geyrenî û yenî ma heti.
26-Hesabê yîn veynayîş, gureyê ma’wû/yo.
25 Mart 2010 Perşembe
102-SÛREYA TEKASÛR
102-SÛREYA TEKASÛR
BİNAMEYÊ HOMAY O KE HESKERDOX Û BEXŞKAR O
1-Şima kewtî musebeqayê numayîşî zengînîye û ha kay kenî.!
2-(No yew nûmayîşî ku) Hetta verbi gore şima kay kenî.!
3- La ney! Şima nizdî ra pê hesîyenî.!
4-Zaf dur ney;şima ku lez pê bihesî.!
5-Belê eke şima bieşkayîn qur-qur biewnîyayîn
6-Şima ke vînî şima çawa ver bi cehneme ha lêr benî.
7-Bi çimanê xo ku şima o(cehneme) eşkera bivînî.!
8-A roj şima heme nîmet ra yenî persiş!
(8-A roj her nîmet şima ra persîyenû)v
Sureya Tekasûr, bigoreyê aliman îttifaqen Mekke de ameya war.Nameyê xo “tekasur” ra girewt o. Tekasûr, ferheng de mastarê ”k-s-r “ra yeno no mana; “zêdbîyayîş, zêdekerdiş” o. Zêdbîyayîşê Malî, zengînîye (îksar), zêde kerdiş, teksîr kerdiş (teksîr), pêsernayîş (tekasûr), waştina zêde kerdiş (îstîksar),; heyna zaf, tewr zaf (ekser), zêdanîye, xalibîyet, serkewtin (ekserîye), bolîye, zafîye (kesret), xeberzaf, geweze (mîksar)…Yanî, îta de “Tekasûr” zafbîyayîşê mal, meqam, caygeh, zengînîye, namdarî û şohret sero paye girewtişo. Xo pîl hesabnayîş û veynayîş o. Bixo çekuya “zengînîye”, çekuya “seng” ra yena. Şima zî zanî ke ziwanê Îranîyan de û tey fekê zazayan de “seng” kerraya, “sengîn” zî o ke zaf zexmo, wayîrê kerrayanê xemlinan û ercyayan o. Tekasûr zî bi Erebkî babê Tefaûl ra yen o. Yanî, hemberî yewbînan de têver de musebeqe kerdiş o. No semed ra açarnayîş (tercume) de ma vato, “musebeqeya numayîşî zengînîye”.
Heto bîn ra eyro Tekasûr, teqabulê “Kapîtalîzm î” ben o. Çunkî kapîtalîzm de zî arêdayîşê mal û serwetî, numayîşê mal, meqam û namdarî estî. Pêsernayîş ha pêsernayîş…Na musebeqa, no ceng, no gelo-melo mîyanê kapîtalîstan de çiray nêqedîyen o. Hetta verbi gore(mezel) berdewam ken o. Mîyanê nê laserî numayîşî de awe de şinî. Xo vînd kenî, bêhed û bêsînur zewq û sefa dima perenî.
Homa vano; no moj ra şima ke çimeyan heme çîyê xo zuwa bikî,dengeyê pisîkolojîyê xo, dengeyê cemaeto xo, dengeyê ekolojîye xo, dengeyê debara (ekonomî) xo, do bixerepnîn û uca ra apey şima do bidî çokan xo rê.
Xora belîyo ke dengeyê heme çî xerepya dinya û axret bena cehîm(cehnem). O wext apey ameyîş zî çîn yo. Gerek însanî hîşî xo arêbidî xo ser. La hîşî xo arênêdîy do bivînî cuyayîş (heyat-zindewarî) çawa serûbin ben o. No semed ra Homa vano; mal û serwetî sero ceng mekîn mi para her kesî daya rezzaq ez o.Dinya û axretî xo, xo rê jehr û zıqqım mekîn. Roja xelat û celatî de ez heme kerdeyanê şima û heme nîmetanê xo ra şima kaş keno hesab. A roj hesab zaf çetin o.
Ya rebb! Ti ma rê aye roj a çetin de ardimkarî bikerî.
Ellahu Alem
BİNAMEYÊ HOMAY O KE HESKERDOX Û BEXŞKAR O
1-Şima kewtî musebeqayê numayîşî zengînîye û ha kay kenî.!
2-(No yew nûmayîşî ku) Hetta verbi gore şima kay kenî.!
3- La ney! Şima nizdî ra pê hesîyenî.!
4-Zaf dur ney;şima ku lez pê bihesî.!
5-Belê eke şima bieşkayîn qur-qur biewnîyayîn
6-Şima ke vînî şima çawa ver bi cehneme ha lêr benî.
7-Bi çimanê xo ku şima o(cehneme) eşkera bivînî.!
8-A roj şima heme nîmet ra yenî persiş!
(8-A roj her nîmet şima ra persîyenû)v
Sureya Tekasûr, bigoreyê aliman îttifaqen Mekke de ameya war.Nameyê xo “tekasur” ra girewt o. Tekasûr, ferheng de mastarê ”k-s-r “ra yeno no mana; “zêdbîyayîş, zêdekerdiş” o. Zêdbîyayîşê Malî, zengînîye (îksar), zêde kerdiş, teksîr kerdiş (teksîr), pêsernayîş (tekasûr), waştina zêde kerdiş (îstîksar),; heyna zaf, tewr zaf (ekser), zêdanîye, xalibîyet, serkewtin (ekserîye), bolîye, zafîye (kesret), xeberzaf, geweze (mîksar)…Yanî, îta de “Tekasûr” zafbîyayîşê mal, meqam, caygeh, zengînîye, namdarî û şohret sero paye girewtişo. Xo pîl hesabnayîş û veynayîş o. Bixo çekuya “zengînîye”, çekuya “seng” ra yena. Şima zî zanî ke ziwanê Îranîyan de û tey fekê zazayan de “seng” kerraya, “sengîn” zî o ke zaf zexmo, wayîrê kerrayanê xemlinan û ercyayan o. Tekasûr zî bi Erebkî babê Tefaûl ra yen o. Yanî, hemberî yewbînan de têver de musebeqe kerdiş o. No semed ra açarnayîş (tercume) de ma vato, “musebeqeya numayîşî zengînîye”.
Heto bîn ra eyro Tekasûr, teqabulê “Kapîtalîzm î” ben o. Çunkî kapîtalîzm de zî arêdayîşê mal û serwetî, numayîşê mal, meqam û namdarî estî. Pêsernayîş ha pêsernayîş…Na musebeqa, no ceng, no gelo-melo mîyanê kapîtalîstan de çiray nêqedîyen o. Hetta verbi gore(mezel) berdewam ken o. Mîyanê nê laserî numayîşî de awe de şinî. Xo vînd kenî, bêhed û bêsînur zewq û sefa dima perenî.
Homa vano; no moj ra şima ke çimeyan heme çîyê xo zuwa bikî,dengeyê pisîkolojîyê xo, dengeyê cemaeto xo, dengeyê ekolojîye xo, dengeyê debara (ekonomî) xo, do bixerepnîn û uca ra apey şima do bidî çokan xo rê.
Xora belîyo ke dengeyê heme çî xerepya dinya û axret bena cehîm(cehnem). O wext apey ameyîş zî çîn yo. Gerek însanî hîşî xo arêbidî xo ser. La hîşî xo arênêdîy do bivînî cuyayîş (heyat-zindewarî) çawa serûbin ben o. No semed ra Homa vano; mal û serwetî sero ceng mekîn mi para her kesî daya rezzaq ez o.Dinya û axretî xo, xo rê jehr û zıqqım mekîn. Roja xelat û celatî de ez heme kerdeyanê şima û heme nîmetanê xo ra şima kaş keno hesab. A roj hesab zaf çetin o.
Ya rebb! Ti ma rê aye roj a çetin de ardimkarî bikerî.
Ellahu Alem
11 Mart 2010 Perşembe
Derheqê Dînan yê Cîhanî ser o tay malumatî
Derheqê Dînan yê Cîhanî ser o tay malumatî
BÛDÎZİM;
Dînan yê rojxelato durî ra BÛDÎZİM;Sazkerdoxê Bûdîzmî Bûda (Guatama, Gotama) (Verê Îsayî.563-483) de bakurê Hindistan de daristanê Lumbînî de ameyo dinya û yew feylesofêk pîl o. Manaya çekuya “Bûda”, roşinbîyaye yo.Bûdîzim tewr zaf demê hukumdarê Hindîyan Aşoka (V.Î.273-236) de vila bîy o. Demê Aşoka de Bûdîzim’ Hindîstan ra heta Seylan, Surîye, Misir, Makedonya û Yonanîstan vila bîy o. Êy hukumdarî ke Aşoka ra dima ameyî, êyî zî dînê Bûdayî qebul kerd o û heta hukumdaran yê Çîn, Mongolîstan û yê Japonan zî no dîn qebul kerdî û ci rê xizmet kerdî.
Bûdîzim ‘ Badê Îsayî se Serr a 1. Turkîstan de, se serr a 6. Japonya de, se serr 7. zî Tîbet de vila bîy o.Tarafdarê Bûdîzim, wextê ma de zî başur, rojxelat; rojawanê başur û Asya ya mîyanin de zafî.Kinaro bîn ra zî Ewropa û Amerîka de ha vila beno û terafdaran qezenc ken o.
BÛDÎZİM DE BAWERÎYE Û BENDETÎYE ;
Bûdîzim de hîmê bawerkerdişî(eşhed) no hawa yo;“Ez bawerîye yê xo, bi Bûdayî, bi Dhamma’yî (Dîn rê) û bi Sangha’yî (Kom a Rahîban) ano.Eke merdim nînan ra yew înkar biko nêbeno Bûdist. O ke buko mîyan Sanghayê êdî nêeşkeno bi zewecîyo.
Bûdîstî, perestgah a (Mabet) xo ra vanî “Wîhara”. Bûdîstî, “Karma-koçkerdişê Ruhan- ra bawer kenî.Rahîbî, Wîhara de meng de di rayî yenî têhet û xeteyanê xo yewbînan ro îtîraf kenî û xodvînîye (ego) yê kişenî.Sey tay Dînan, Bûdîzim de zî yew xelaskar (mehdî) est o.Nameyê nê xelaskarî, Metteya yan zî Maîtra yo.Bi bawerkerdişê înan, Metteya yeno û dinya xirabîye ra pank keno û Dînê Bûdha’yî temam keno.
Bendetîye (îbadet) yê xo, perestgeh a xo ya Stupa de kenî.Stupayî bi hawayîko helezonkî virazyayî.Êy Bûdîstîkî seba bendetîye şeyrî Stupha, vernî verê heykelê Bûdha de amade benî û hurmetê xo nawnenî ci dima vilikan û tutsîyan ci rê îkram kenî.Bûdîstî mîyan keyanê xo de zî yew kinar seba dînê xo cîya kenî.Îbadetê înan de vateyê bi kilîşe çinyî.
CAYÊ PÎROZÎ (KUTSİ)
Cayê welidyayîşê Budah’yî (Lumbîn)
Cayê Roşinbîyayîşî (Bodhê Gaya)
Cayê weazî Bûdah’yi ê tewr verîn (Sarnarth de)
Cayê mergê Bûdha’yî (Şaristanê Utar_Prades)
Rûbar a(Nehîr) Ganj î.
KÎTABANÊ ÎNAN Ê PÎROZÎ;
Bi goreyê Bûdîstan, weazî Budha’yî bi fekkî (riwayet) 400 serr qern bi qern ameyî û dima yew kîtab de arê bîy. Nameyê nê kîtabî;” Palî-Kanon” o.Nameyo bîn zi “Trîpîtaka” yo. No kîtab, hîri qismo, qismê yewin;”Vînaya Pîtaka”, qismê diyîn; “ Sutta Pîtaka”, qismê hîrin; “ Abhîdhama” yo.
Nê kîtaban de seba-semedê Rahîb û Rahîbeyan qaydeyê , seba ayînan, seba werdî, seba xo têbestişî qaydeyê est î.Û heyatê, xeberdayîşî û weazî Budha’yî û sewbîna çî est î.
BÛDÎZİM DE MEZHEBÎ;
No dîn de di mezhebî est î.
1- Hînayana (Arebaya qij) ; No mezheb de merdim seba felat a xo xebat ken o. Mensubî na mezhebî xo esas Bûdist qebul kenî û êy bînan sey kafiran qebul kenî. Nêyî ekseren Seylan û Başurê Asya de ciwiyenî.
2-Mahayan ( Arebeya Pîl);no mezheb cemeat(Toplum) yew pare hesebnen o. Bi goreyê înan, gerek Budîzim her kes rê qal bibo. Îhtîyaceyê her kes veyno.Her kam, “Nîrwana” bi reso ben o Bûdha.Peyneyê zewq û Îxtîrasanê xo nêkeweno. O ke bikewo “Mahaya” gerek xo nê çîyan rê bi hederno.
Comerdîye
Zanayîşîko deresnaye (kamil)
Qaydeyê exleqanê Bûdîzm î
Medîtasyon
Sebir
Her dem xeyret
ESASÊ BÛDÎZMÎ (AMENTU)
1-İstirap (Dukkxa): Bi goreyê Bûdha istirap; xo giradyîşê na dinya ya fanî ra yeno.Eke no hawa yo gerek merdim na dinya ra fek veredo.
2-Çemberê îllîyet (Karma); her çi bi yew sebeb peyda beno û o çîyo ke peyda bîyo, beno sebebê yewna çî.Ruh nêvindeno û her tim newe ra yeno heta bidereso.
3-Nîrwana; her çi xirabîye esta ci ra fek veradiş o. Do kê bi resî mutlaq yew huzurî.
4-Rayero heşt lîngo pîroz;
-Tam ewnîyayîş
-Tam vatiş
-Tam şîyayîş
-Tam Raştîye
-Tam hîş
-Tam hayabîyayîş
Nê lîngî bi Medîtasyon yenî ca.
Dewam ken o….
BÛDÎZİM;
Dînan yê rojxelato durî ra BÛDÎZİM;Sazkerdoxê Bûdîzmî Bûda (Guatama, Gotama) (Verê Îsayî.563-483) de bakurê Hindistan de daristanê Lumbînî de ameyo dinya û yew feylesofêk pîl o. Manaya çekuya “Bûda”, roşinbîyaye yo.Bûdîzim tewr zaf demê hukumdarê Hindîyan Aşoka (V.Î.273-236) de vila bîy o. Demê Aşoka de Bûdîzim’ Hindîstan ra heta Seylan, Surîye, Misir, Makedonya û Yonanîstan vila bîy o. Êy hukumdarî ke Aşoka ra dima ameyî, êyî zî dînê Bûdayî qebul kerd o û heta hukumdaran yê Çîn, Mongolîstan û yê Japonan zî no dîn qebul kerdî û ci rê xizmet kerdî.
Bûdîzim ‘ Badê Îsayî se Serr a 1. Turkîstan de, se serr a 6. Japonya de, se serr 7. zî Tîbet de vila bîy o.Tarafdarê Bûdîzim, wextê ma de zî başur, rojxelat; rojawanê başur û Asya ya mîyanin de zafî.Kinaro bîn ra zî Ewropa û Amerîka de ha vila beno û terafdaran qezenc ken o.
BÛDÎZİM DE BAWERÎYE Û BENDETÎYE ;
Bûdîzim de hîmê bawerkerdişî(eşhed) no hawa yo;“Ez bawerîye yê xo, bi Bûdayî, bi Dhamma’yî (Dîn rê) û bi Sangha’yî (Kom a Rahîban) ano.Eke merdim nînan ra yew înkar biko nêbeno Bûdist. O ke buko mîyan Sanghayê êdî nêeşkeno bi zewecîyo.
Bûdîstî, perestgah a (Mabet) xo ra vanî “Wîhara”. Bûdîstî, “Karma-koçkerdişê Ruhan- ra bawer kenî.Rahîbî, Wîhara de meng de di rayî yenî têhet û xeteyanê xo yewbînan ro îtîraf kenî û xodvînîye (ego) yê kişenî.Sey tay Dînan, Bûdîzim de zî yew xelaskar (mehdî) est o.Nameyê nê xelaskarî, Metteya yan zî Maîtra yo.Bi bawerkerdişê înan, Metteya yeno û dinya xirabîye ra pank keno û Dînê Bûdha’yî temam keno.
Bendetîye (îbadet) yê xo, perestgeh a xo ya Stupa de kenî.Stupayî bi hawayîko helezonkî virazyayî.Êy Bûdîstîkî seba bendetîye şeyrî Stupha, vernî verê heykelê Bûdha de amade benî û hurmetê xo nawnenî ci dima vilikan û tutsîyan ci rê îkram kenî.Bûdîstî mîyan keyanê xo de zî yew kinar seba dînê xo cîya kenî.Îbadetê înan de vateyê bi kilîşe çinyî.
CAYÊ PÎROZÎ (KUTSİ)
Cayê welidyayîşê Budah’yî (Lumbîn)
Cayê Roşinbîyayîşî (Bodhê Gaya)
Cayê weazî Bûdah’yi ê tewr verîn (Sarnarth de)
Cayê mergê Bûdha’yî (Şaristanê Utar_Prades)
Rûbar a(Nehîr) Ganj î.
KÎTABANÊ ÎNAN Ê PÎROZÎ;
Bi goreyê Bûdîstan, weazî Budha’yî bi fekkî (riwayet) 400 serr qern bi qern ameyî û dima yew kîtab de arê bîy. Nameyê nê kîtabî;” Palî-Kanon” o.Nameyo bîn zi “Trîpîtaka” yo. No kîtab, hîri qismo, qismê yewin;”Vînaya Pîtaka”, qismê diyîn; “ Sutta Pîtaka”, qismê hîrin; “ Abhîdhama” yo.
Nê kîtaban de seba-semedê Rahîb û Rahîbeyan qaydeyê , seba ayînan, seba werdî, seba xo têbestişî qaydeyê est î.Û heyatê, xeberdayîşî û weazî Budha’yî û sewbîna çî est î.
BÛDÎZİM DE MEZHEBÎ;
No dîn de di mezhebî est î.
1- Hînayana (Arebaya qij) ; No mezheb de merdim seba felat a xo xebat ken o. Mensubî na mezhebî xo esas Bûdist qebul kenî û êy bînan sey kafiran qebul kenî. Nêyî ekseren Seylan û Başurê Asya de ciwiyenî.
2-Mahayan ( Arebeya Pîl);no mezheb cemeat(Toplum) yew pare hesebnen o. Bi goreyê înan, gerek Budîzim her kes rê qal bibo. Îhtîyaceyê her kes veyno.Her kam, “Nîrwana” bi reso ben o Bûdha.Peyneyê zewq û Îxtîrasanê xo nêkeweno. O ke bikewo “Mahaya” gerek xo nê çîyan rê bi hederno.
Comerdîye
Zanayîşîko deresnaye (kamil)
Qaydeyê exleqanê Bûdîzm î
Medîtasyon
Sebir
Her dem xeyret
ESASÊ BÛDÎZMÎ (AMENTU)
1-İstirap (Dukkxa): Bi goreyê Bûdha istirap; xo giradyîşê na dinya ya fanî ra yeno.Eke no hawa yo gerek merdim na dinya ra fek veredo.
2-Çemberê îllîyet (Karma); her çi bi yew sebeb peyda beno û o çîyo ke peyda bîyo, beno sebebê yewna çî.Ruh nêvindeno û her tim newe ra yeno heta bidereso.
3-Nîrwana; her çi xirabîye esta ci ra fek veradiş o. Do kê bi resî mutlaq yew huzurî.
4-Rayero heşt lîngo pîroz;
-Tam ewnîyayîş
-Tam vatiş
-Tam şîyayîş
-Tam Raştîye
-Tam hîş
-Tam hayabîyayîş
Nê lîngî bi Medîtasyon yenî ca.
Dewam ken o….
13 Ocak 2010 Çarşamba
85-SÛREYA BURUC
(Mekke de nazil bîya, 22 ayet a)
Bİ NAMEYÊ HOMAY O KE HESKERDOX Û BEXŞKARÛ
1-Wa bêrû ziwan asmîno pirr birce (burc-beden-) !
2-Wa bêrû ziwan aye roj a wead kerdeyî!
3-Wa bêrî ziwan vînayoxî(şahidî) û vînayeyî(meşhud)!
4-Merg bi embazanê çala(xendeq) adirî!
5-“Êyî ke çalanê adirênî wekerdî, bi esas xo rê wekerdî”
6-Êyî ke çalî adirnên wekerd bîy wextîk dorme de runişt bîy.
7-Bawermendî çawa eskence ra veyrenî temaşe kerdîn.
8-(Semedê eskenceyê yîn zî no biy) bawermendî bawerîyeyê xo bi Homa yo Ezîz û Hemîd ardî bîy.
9-O Homa yo ke mulkê erd û asmînan ê yî yû.Yî heme çî ser o şahîdû (vînayoxû)
10-Êyî ke eskence bi cenîyan û camêrdanê bawermendan kenî û poşman nêbenî wa bizan ke mutleqa verbi cehneme şinî; adirî ku har û xedar paweyê yînû.
11- Êyî ke bawerîyeyê xo anî û holîye, rastîye ser o xebetîyenî; nînan rê beheştî ke mîyan ra rubar veyrenî estî.Xora felat(serfirazî) inaya.
12-Bizan ke giredayîşê Homay zaf zexmû.
13-Yî dest bi xelq kerdiş kerdû û noyo tim û tim dewam kenû.
14-Û yî, heskerdox û bexşkarû.
15-Caygeho tewr pîl ê yî yû.
16-Eşkenû heme waşteyê xo bîyarû ca.
17/18-Gelo hîkayeya leşkeranê fîrawun î û qewmê semûd î to resaya?
19-Êyî ke bawerîyeyê xo nêanî înan înkar kenî.
20-La Homa zî dormeyê înan heme ca ra girewtû.
21-(Hal noyo ke) no xîtab(Quran) vateyo ke pirrşerefû;
22-Û noyo lewhê mehfuz deyû.( Cayo saxlem de mehfeze benû)
(Mekke de nazil bîya, 22 ayet a)
Bİ NAMEYÊ HOMAY O KE HESKERDOX Û BEXŞKARÛ
1-Wa bêrû ziwan asmîno pirr birce (burc-beden-) !
2-Wa bêrû ziwan aye roj a wead kerdeyî!
3-Wa bêrî ziwan vînayoxî(şahidî) û vînayeyî(meşhud)!
4-Merg bi embazanê çala(xendeq) adirî!
5-“Êyî ke çalanê adirênî wekerdî, bi esas xo rê wekerdî”
6-Êyî ke çalî adirnên wekerd bîy wextîk dorme de runişt bîy.
7-Bawermendî çawa eskence ra veyrenî temaşe kerdîn.
8-(Semedê eskenceyê yîn zî no biy) bawermendî bawerîyeyê xo bi Homa yo Ezîz û Hemîd ardî bîy.
9-O Homa yo ke mulkê erd û asmînan ê yî yû.Yî heme çî ser o şahîdû (vînayoxû)
10-Êyî ke eskence bi cenîyan û camêrdanê bawermendan kenî û poşman nêbenî wa bizan ke mutleqa verbi cehneme şinî; adirî ku har û xedar paweyê yînû.
11- Êyî ke bawerîyeyê xo anî û holîye, rastîye ser o xebetîyenî; nînan rê beheştî ke mîyan ra rubar veyrenî estî.Xora felat(serfirazî) inaya.
12-Bizan ke giredayîşê Homay zaf zexmû.
13-Yî dest bi xelq kerdiş kerdû û noyo tim û tim dewam kenû.
14-Û yî, heskerdox û bexşkarû.
15-Caygeho tewr pîl ê yî yû.
16-Eşkenû heme waşteyê xo bîyarû ca.
17/18-Gelo hîkayeya leşkeranê fîrawun î û qewmê semûd î to resaya?
19-Êyî ke bawerîyeyê xo nêanî înan înkar kenî.
20-La Homa zî dormeyê înan heme ca ra girewtû.
21-(Hal noyo ke) no xîtab(Quran) vateyo ke pirrşerefû;
22-Û noyo lewhê mehfuz deyû.( Cayo saxlem de mehfeze benû)
24 Aralık 2009 Perşembe
83-SÛREYA MÛTEFFÎFÎN
(Mekke de nazil bîya û 36 ayetî ya)
Bİ NAMAYÊ HOMAY O KE HESKERDOX Û BEXŞKARÛ
1-Wax halê ê merdumanî hîlekaran rê!
2-Waxtu ke deynê xo bîgî bitemam wazenî;
3-Wextu ke deynê şarî dayîş de geyrenî hîlekarîyeyî.
4-Gelo ê nêfikirnenî ke siba rayna ganî bîyayîş esto?
5-A roja pirrxewf de kaş benî hesab.
6-No hawa yew roj a ke însanî hemberê Homay de heme amade benî.
7-Rind goş bidîn! Sîcîlî xiraban ha nusîyenû.
8-Ti zanî sîcîl çin a yo?
9-O Kîtabî merqumû.( Heme çî uca de madde-madde nusîya yo.)
10-Wax halê ê merduman rê ku a roj zurayîn vecenî.
11-Ê a roja hesabî ra vanî “zur a”.
12-Êncax ê gunehkarî harbîyayeyî vanî “ aya zur a”
13-Çi wext ayetî ma êynîn rê bêrî wendiş vanî “ êyî sanikanê verînanî”.
14-La ney! Nê keda xirabin ser a zerrîya yîn jeng giredaya
15-La ney! Nêyî a roj hemberê Homay de milşikte manenî.
16-Êyî a roj verbi adiro har lêr benî.
17-Bade cu êynîn ra vacîyenû ke:”o ke şima zurayîn vetbi noyû”.
18-Hal noyo ke sîcîlî holan pakû.
19-Ti zanî sîcîlo pak çina yû?
20-Uca de heme çîyî madde-madde nusîyayî.
21-Êyî ke Homay ra nizdîyî êynîn rê şahid benî.
22-Holî zî mîyanê nîmetan de asnaw kenî.
23-Serî sediran ra temaşeyê dormarî(manzarayî) kenî.
24-Ti rîyê înan de yew şayîya ke bêterîf veynenî.
25-Her kes rê şerbetî xususî estî û o şerbetî yenî verê lingan yîn.
26-Şerbetî ke sey mîskî! Hîni kamî xo rê kerbe wenî wa borî!...
27-Çimeyê no şerbetî (Mey) tesnîm(cayo berz) o.
28-Êyî ke Homay ra nizdîyî uca ra şimnenî(wenî).
29-Êy gunehkarî harbîyayeyî pê bawermendan yarî(henek) kerdîn.
30-Wextu ke bişîn verê înan, pê çiman û biruyan hewîya xo ardîn.
31-Wextu ke xo bi xo bimendîn pê înan(pê bawermendan) huyaynî.
32-Û çi wext bawermendî bidîn vatîn “ êynîn tam şaş bîy ha!”.
33-Hal noyo ke nêyî bawermendanan ser o mufettîş zî nêbîy.
34-Eyro zî dora huyayîş yê bawermendanan a.
35-Peştê xo şanenî sediran xo û temaşeyê kafiran kenî.
36-Û kafiran ra persenî vanî:” Pê ma huyayîş senînû?”
84- SÛREYA ÎNŞÎQAQ
(Mekke de nazil bîya, 25 ayeta)
Bİ NAMEYÊ HOMAY O KE HESKERDOX Û BEXŞKARÛ
1-Wextu ke asmîn şeqya
2-Û wextu ke goş da fermanê Homay xo
3-Wextu ke erd(zemîn) ame duz kerdin
4-Wextu ke zereyê xo eşt teber û mîyan xo veng(xalî) kerd
5-Û wextu ke goş da fermanê Homay xo sey yî kerd
6-Ey însan! Ti rayerê cuyayîş de bizehmet verbi Homay şinî û ti peyen resenî o.
7-8-9-La keso ke defterê kerdeyan yî (nameyê sîcîl) desto raşt ra bidîyû ci ; hesabê o asan yenû veyneyîş û o bikêf û şayî şinu verbi dostanê xo.
10 ra heta 15-Feqet o kes ku defterê kerdeyan yî desto çep ra bidîyû ci; qayîl benû ke bimrû û bi qedîyû.La ney! O verbi adiro har şinû.Çimkî o dostanê xo het de kêf kerdîn û vatîn qey halê cuyayîş yî qet nêbedilyenû.Hal noyo ke Rebbê yî, yî dîni.
16-Wa bêrû ziwan seherê sibahî!
17-Wa bêrû ziwan aya şewe ke çiyo nimite yew bi yew eşkera kena!
18-Wa bêrû ziwan aya aşme ke safha safha geyrena!
19-Şima hal ra hal bedilyenî.
21-Se bîyû înan ke hama zî (hesab ra) bawer nêkenî?
22-Hemberê înan de Quran yenû wendiş la yîn bi hurmet qebul nêkenî.
23-Hal noyo ke Homa mîyanê yîn heme zanû.
24-Mizgînîya ezabî kû çetin bidi înan.
25-Xo vîrî ra mekîn! Êyî ke holîye, rastîye ser o gureyenî; semedê înan mukafatî weş estî.
(Mekke de nazil bîya û 36 ayetî ya)
Bİ NAMAYÊ HOMAY O KE HESKERDOX Û BEXŞKARÛ
1-Wax halê ê merdumanî hîlekaran rê!
2-Waxtu ke deynê xo bîgî bitemam wazenî;
3-Wextu ke deynê şarî dayîş de geyrenî hîlekarîyeyî.
4-Gelo ê nêfikirnenî ke siba rayna ganî bîyayîş esto?
5-A roja pirrxewf de kaş benî hesab.
6-No hawa yew roj a ke însanî hemberê Homay de heme amade benî.
7-Rind goş bidîn! Sîcîlî xiraban ha nusîyenû.
8-Ti zanî sîcîl çin a yo?
9-O Kîtabî merqumû.( Heme çî uca de madde-madde nusîya yo.)
10-Wax halê ê merduman rê ku a roj zurayîn vecenî.
11-Ê a roja hesabî ra vanî “zur a”.
12-Êncax ê gunehkarî harbîyayeyî vanî “ aya zur a”
13-Çi wext ayetî ma êynîn rê bêrî wendiş vanî “ êyî sanikanê verînanî”.
14-La ney! Nê keda xirabin ser a zerrîya yîn jeng giredaya
15-La ney! Nêyî a roj hemberê Homay de milşikte manenî.
16-Êyî a roj verbi adiro har lêr benî.
17-Bade cu êynîn ra vacîyenû ke:”o ke şima zurayîn vetbi noyû”.
18-Hal noyo ke sîcîlî holan pakû.
19-Ti zanî sîcîlo pak çina yû?
20-Uca de heme çîyî madde-madde nusîyayî.
21-Êyî ke Homay ra nizdîyî êynîn rê şahid benî.
22-Holî zî mîyanê nîmetan de asnaw kenî.
23-Serî sediran ra temaşeyê dormarî(manzarayî) kenî.
24-Ti rîyê înan de yew şayîya ke bêterîf veynenî.
25-Her kes rê şerbetî xususî estî û o şerbetî yenî verê lingan yîn.
26-Şerbetî ke sey mîskî! Hîni kamî xo rê kerbe wenî wa borî!...
27-Çimeyê no şerbetî (Mey) tesnîm(cayo berz) o.
28-Êyî ke Homay ra nizdîyî uca ra şimnenî(wenî).
29-Êy gunehkarî harbîyayeyî pê bawermendan yarî(henek) kerdîn.
30-Wextu ke bişîn verê înan, pê çiman û biruyan hewîya xo ardîn.
31-Wextu ke xo bi xo bimendîn pê înan(pê bawermendan) huyaynî.
32-Û çi wext bawermendî bidîn vatîn “ êynîn tam şaş bîy ha!”.
33-Hal noyo ke nêyî bawermendanan ser o mufettîş zî nêbîy.
34-Eyro zî dora huyayîş yê bawermendanan a.
35-Peştê xo şanenî sediran xo û temaşeyê kafiran kenî.
36-Û kafiran ra persenî vanî:” Pê ma huyayîş senînû?”
84- SÛREYA ÎNŞÎQAQ
(Mekke de nazil bîya, 25 ayeta)
Bİ NAMEYÊ HOMAY O KE HESKERDOX Û BEXŞKARÛ
1-Wextu ke asmîn şeqya
2-Û wextu ke goş da fermanê Homay xo
3-Wextu ke erd(zemîn) ame duz kerdin
4-Wextu ke zereyê xo eşt teber û mîyan xo veng(xalî) kerd
5-Û wextu ke goş da fermanê Homay xo sey yî kerd
6-Ey însan! Ti rayerê cuyayîş de bizehmet verbi Homay şinî û ti peyen resenî o.
7-8-9-La keso ke defterê kerdeyan yî (nameyê sîcîl) desto raşt ra bidîyû ci ; hesabê o asan yenû veyneyîş û o bikêf û şayî şinu verbi dostanê xo.
10 ra heta 15-Feqet o kes ku defterê kerdeyan yî desto çep ra bidîyû ci; qayîl benû ke bimrû û bi qedîyû.La ney! O verbi adiro har şinû.Çimkî o dostanê xo het de kêf kerdîn û vatîn qey halê cuyayîş yî qet nêbedilyenû.Hal noyo ke Rebbê yî, yî dîni.
16-Wa bêrû ziwan seherê sibahî!
17-Wa bêrû ziwan aya şewe ke çiyo nimite yew bi yew eşkera kena!
18-Wa bêrû ziwan aya aşme ke safha safha geyrena!
19-Şima hal ra hal bedilyenî.
21-Se bîyû înan ke hama zî (hesab ra) bawer nêkenî?
22-Hemberê înan de Quran yenû wendiş la yîn bi hurmet qebul nêkenî.
23-Hal noyo ke Homa mîyanê yîn heme zanû.
24-Mizgînîya ezabî kû çetin bidi înan.
25-Xo vîrî ra mekîn! Êyî ke holîye, rastîye ser o gureyenî; semedê înan mukafatî weş estî.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)
